Odprawa emerytalna 2026: aktualne przepisy, komu przysługuje i jak ją obliczyć (Kodeks pracy)

Odprawa emerytalna w 2026 r. to jednorazowe świadczenie, które przysługuje pracownikowi, gdy stosunek pracy ustaje w związku z przejściem na emeryturę (albo rentę z tytułu niezdolności do pracy). W większości przypadków jej minimalna wysokość wynosi równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Najważniejsze informacje w skrócie

• Wiek emerytalny w Polsce: 60 lat kobiety i 65 lat mężczyźni (obowiązuje od 1.10.2017).
• Odprawa emerytalna z Kodeksu pracy: co do zasady 1× miesięczne wynagrodzenie (minimum ustawowe).
• Brak ustawowego wymogu “20 lat stażu” dla odprawy z art. 92¹ KP – liczy się związek rozwiązania umowy z przejściem na emeryturę/rentę.
• Wyliczenie podstawy: stosuje się zasady jak przy ekwiwalencie urlopowym (rozporządzenie dot. podstaw m.in. odpraw z KP).
• Składki ZUS: odprawa emerytalna jest wyłączona z podstawy składek na ubezpieczenia społeczne.

Komu przysługuje odprawa emerytalna w 2026 roku?

Odprawa emerytalna przysługuje pracownikowi, jeżeli:

1. spełnia warunki do emerytury (albo renty z tytułu niezdolności do pracy), oraz
2. stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę/rentę.

W praktyce oznacza to, że trzeba wykazać związek między zakończeniem zatrudnienia a rozpoczęciem korzystania ze świadczenia. Często wystarczy, że w momencie rozwiązania umowy pracownik spełnia warunki i przechodzi na emeryturę “wokół” tej daty (kwestia związku bywa oceniana indywidualnie).

Ważne: odprawa emerytalna ma charakter jednorazowy – co do zasady nie wypłaca się jej ponownie, jeśli pracownik już z niej skorzystał.

(Zobacz też: „Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy – jak przygotować dokumentację kadrową”)

Ile wynosi odprawa emerytalna 2026?

Minimalna odprawa emerytalna z art. 92¹ Kodeksu pracy to równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia. Pracodawca może (np. regulaminem wynagradzania, układem zbiorowym lub polityką benefitów) przewidzieć wyższą odprawę – ale ustawowe minimum pozostaje 1× miesiąc.

Uwaga branżowa: w części zawodów i sektorów (np. wybrane pragmatyki/ustawy szczególne) mogą obowiązywać odrębne reguły odpraw – zawsze warto sprawdzić przepis właściwy dla danej grupy.

Jak obliczyć odprawę emerytalną w 2026? (podstawa i składniki)

Do obliczania odprawy emerytalnej stosuje się zasady jak przy ekwiwalencie pieniężnym za urlop – wynika to wprost z rozporządzenia dotyczącego sposobu ustalania wynagrodzenia stanowiącego podstawę m.in. odpraw przewidzianych w Kodeksie pracy, w tym odprawy z art. 92¹ KP.

W praktyce (najczęstszy model):

• składniki stałe (np. stała pensja zasadnicza) – bierze się w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do odprawy/wypłaty,
• składniki zmienne (premie regulaminowe, prowizje, dodatki zmienne) – uśrednia się zgodnie z regułami “urlopowymi” (zwykle z kilku poprzednich miesięcy – zależnie od charakteru składnika).

Przykład 1 (prosty)

Pracownik ma stałą pensję 7 000 zł brutto, bez zmiennych składników.

Odprawa emerytalna = 7 000 zł brutto (minimum ustawowe).

Przykład 2 (ze składnikami zmiennymi)

Pensja zasadnicza 6 000 zł + premie miesięczne (zmienne).

Podstawa odprawy = 6 000 zł + średnia premii wg zasad jak przy ekwiwalencie urlopowym.

Jak prawidłowo naliczyć wynagrodzenie za nadgodziny w 2025 roku?.

Odprawa emerytalna a emerytura – różnice

• Emerytura: świadczenie z ZUS wypłacane co miesiąc.
• Odprawa emerytalna: jednorazowa wypłata od pracodawcy, gdy rozwiązanie umowy następuje w związku z przejściem na emeryturę/rentę.

Wiek emerytalny (powszechny) to 60/65 lat (kobiety/mężczyźni).

Składki ZUS i podatki – jak rozliczyć odprawę emerytalną?

Z punktu widzenia ZUS kluczowe jest to, że odprawa emerytalna wypłacana w związku z przejściem na emeryturę/rentę jest wyłączona z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Dodatkowo, podstawa składki zdrowotnej u pracowników jest powiązana z podstawą składek emerytalno-rentowych (co w praktyce oznacza, że jeśli świadczenie jest wyłączone z podstawy społecznych, to nie buduje też podstawy zdrowotnej – z wyjątkami przewidzianymi w ustawie).

Podatek (PIT): co do zasady odprawa jest przychodem pracownika i wymaga prawidłowego rozliczenia zaliczki PIT w kadrach/płacach (tu najczęściej nie ma “zwolnienia z automatu” – liczy się konkretny stan faktyczny).

Jakie dokumenty i kiedy złożyć?

Ustawy nie nakładają jednego, uniwersalnego “formularza wniosku o odprawę”. Bezpieczna praktyka (dla pracownika i pracodawcy) to:

1. pisemna informacja/oświadczenie o przejściu na emeryturę wraz z planowaną datą rozwiązania umowy,
2. dokument potwierdzający uprawnienie do świadczenia (w zależności od sytuacji),
3. dopilnowanie, aby w dokumentacji kadrowej było jasne, że rozwiązanie umowy nastąpiło w związku z przejściem na emeryturę/rentę.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy odprawa emerytalna zależy od stażu pracy?

W podstawowej wersji z Kodeksu pracy – nie. Minimalna odprawa to 1× miesięczne wynagrodzenie; kluczowy jest związek rozwiązania umowy z przejściem na emeryturę/rentę.

Czy odprawa emerytalna jest obowiązkowa?

Tak – jeśli spełnione są warunki z art. 92¹ KP, pracownik ma prawo do odprawy.

Czy od odprawy emerytalnej płaci się ZUS?

Co do zasady nie – odprawa emerytalna jest wyłączona z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Potrzebujesz wsparcia (kadry i płace / rozliczenie odprawy)?

Biuro Rachunkowe Kurdynowski pomaga pracodawcom i pracownikom w bezpiecznym przejściu przez proces: dokumenty, naliczenia, listy płac, rozliczenia.

Autorka: Monika Gawkowska, Biuro Rachunkowe Kurdynowski w Gdańsku