Ugoda frankowa a przychód

Jeśli kwota otrzymana od banku w wyniku zawartej ugody mieści się w sumie środków, które podatnik uprzednio wpłacił w ramach spłaty kredytu, nie powoduje to powstania dodatkowego przysporzenia majątkowego. W efekcie, takie środki nie stanowią przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o pdof, a ich otrzymanie nie rodzi obowiązku zapłaty podatku dochodowego.

Sprawa z interpretacji

W 2005 roku podatniczka wraz z mężem zawarła umowę kredytu mieszkaniowego z bankiem, przeznaczając uzyskane środki na zakup mieszkania, w którym mieszka do dziś. Kredyt był denominowany we frankach szwajcarskich i przez lata spłacany w comiesięcznych ratach, obejmujących kapitał oraz odsetki.

Ze względu na obecność tzw. klauzul abuzywnych w umowie, małżonkowie podjęli działania zmierzające do unieważnienia umowy kredytowej. W lipcu 2024 roku bank zaproponował im ugodę, aby zakończyć spór w sposób polubowny. Choć zdawali sobie sprawę, że unieważnienie umowy w postępowaniu sądowym byłoby dla nich korzystne, zdecydowali się przyjąć ofertę banku, by uniknąć długotrwałego procesu. Ugoda została zawarta we wrześniu 2024 roku.

Na jej mocy kredyt pierwotnie udzielony we frankach został przewalutowany na polskie złote, a saldo kredytu uznano za spłacone. Dodatkowo powstała nadpłata na rzecz kredytobiorców, którą bank zobowiązał się im wypłacić. Ponadto bank zwolnił ich z pozostałego do spłaty zadłużenia na dzień zawarcia ugody oraz zobowiązał się do uregulowania wszystkich należności w terminie 14 dni. Zdaniem banku, wypłacona kwota stanowi przychód podatkowy, dlatego wystawi on informację PIT-11.

Małżonkowie nie mieli pewności, czy otrzymana nadpłata rzeczywiście stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. W celu uzyskania wyjaśnienia wystąpili o interpretację do Dyrektora KIS.

Stanowisko krajowej informacji skarbowej

Dyrektor KIS, wydając interpretację, podkreślił, że zgodnie z definicją przychodu zawartą w ustawie o pdof, przychodem są jedynie świadczenia stanowiące faktyczne przysporzenie majątkowe, prowadzone do wzrostu aktywów lub zmniejszenia zobowiązań podatnika. Muszą one mieć charakter definitywny, a nie zwrotny. Oznacza to, że przychód powstaje, gdy podatnik uzyskuje rzeczywiste korzyści majątkowe, np. otrzymuje środki pieniężne, nieodpłatne świadczenia lub zmniejszenie zobowiązań finansowych wobec innych podmiotów.

Dyrektor KIS zwrócił także uwagę na podział przychodów w ustawie o pdof. Przychody z innych źródeł są wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy i ich katalog ma charakter otwarty. Można więc zaliczyć do nich również inne przysporzenia, które spełniają odpowiednie kryteria. Przyjęcie środków z kredytu oraz jego spłata zgodnie z warunkami umowy są neutralne podatkowo. Jednak przychód pojawia się w momencie umorzenia części kredytu lub jego odsetek, gdyż skutkuje to realnym wzbogaceniem podatnika. Natomiast zwrot środków wcześniej wpłaconych nie powoduje powstania przychodu podatkowego.

(interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 8 stycznia 2025 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.905.2024.1.MB)

Podsumowanie

W przypadkach ugód dotyczących kredytów frankowych banki nierzadko wypłacają kredytobiorcom dodatkowe kwoty w zamian za rezygnację z dalszych roszczeń. W odróżnieniu od sytuacji opisanej w analizowanej interpretacji, takie dodatkowe świadczenia stanowią przychód z innych źródeł i podlegają opodatkowaniu (por. interpretacje indywidualne Dyrektora KIS z dnia 1 lutego 2024 r., nr 0115-KDIT2.4011.588.2023.2.RS oraz nr 0115-KDIT2.4011.586.2023.2.ŁS). Więcej na temat skutków umorzenia i unieważnienia kredytów frankowych można przeczytać w GP nr 5 oraz nr 9 z 2025 roku.

Okładka zaprojektowana przez Freepik

Zapraszamy na naszego facebooka i do kontaktu z nami